Onlangs ontving ik van de heer Herman Moor de volgende mail:
Geachte heer Van Tol,
ik zit in deze Covid19-tijd het boek Musch te lezen zoals door u geschreven. Compliment voor uw werk. Echter aangekomen op blz 474, 83, in het verhaal van Cornelis Musch, is er mijns inziens een drukfout. Zoals ik het lees was het streven van Musch om Willem II koning te maken. Later staat er in deze alinea dat Musch Willem I zou bijstaan gelijk Mazarin Lodewijk de Veertiende.
Zoals in ieder boek staan er Musch heel wat foutjes. Het is mijn intentie om bij iedere nieuwe druk de fouten eruit te halen. Ik ben dan ook erg blij met commentaar van lezers. Wie weet zal er ooit een foutloze Musch verschijnen!
Maar dat ik hier koning Willem I schreef was (gelukkig) geen fout. Ik deed dat met opzet.
Het streven naar het koningschap is namelijk de verklaring voor het gedrag van Cornelis Musch: hij streefde ernaar dat prins Willem II van Oranje-Nassau (1626-1650) de eerste Oranje zou worden die tot vorst gekroond werd. Dan kon hij hem bijstaan, zoals Mazarin Lodewijk XIV bijstond, als de man met de echte macht.
Dit streven is aan mijn eigen fantasie ontsproten, maar het kán waar geweest zijn. Het was altijd prinses Amalia’s ambitie om de Oranje-Nassaus op te stoten in de vaart der volkeren. Vandaar dat ze haar zoon met een kroonprinses liet trouwen. De Oranjes waren al een stapje op de adellijke ranglijst opgeschoven, van ‘excellentie’ tot ‘hoogheid’, in 1636. Prins Willem II was de eerste Oranje-prins die met survivance was opgegroeid: hij wist dat hij het Stadhouderschap zou erven. Een volgende stap was het koningschap. De eerste koning, dus: Koning Willem I van Oranje-Nassau.
Wanneer prins Willem II niet voortijdig was overleden, had hij dus mogelijk de eerste koning der Nederlanden kunnen worden. Het is ironisch dat niet hij, maar zijn zoon Willem III, de koninklijke aspiraties vervulde, al was het niet van Nederland, maar van Engeland. Nog ironischer is het feit dat ons huidige koningshuis is voortgesproten uit de onfortuinlijke graaf Willem-Frederik, die vaak, ook in Musch, als een soort verliezer wordt afgeschilderd.
[Jean-Marc van tol, 10 mei 2020]
