Ga naar inhoud
Johan de Witt
Menu
  • ANBI
    • Over Johandewitt.nl
    • Beleidsplan
    • Jaarverslagen
  • Blogs
  • Podcasts, audio en video
    • Johan de Witt en het Rampjaar (luisterboek)
    • De grand tour van Johan en Cornelis de Witt
    • Jaap over Johan
    • Kwadratuur van de cirkel
    • Nederlandse gezantenwoningen in Parijs
    • Vaderland en patriotten
    • Hoe klonk Johan de Witt?
    • Johan de Witt en het Rampjaar bij Golfbreker Radio
  • De Grand Tour van de gebroeders De Witt
    • Aflevering 1: Van Dordrecht via Le Havre naar Parijs (14 oktober – 7 november 1645)
    • Aflevering 2: Van Parijs naar Angers (7 november 1645 – 15 februari 1646)
    • Aflevering 3: van Angers naar Bordeaux (21 februari – 14 april 1646)
    • Aflevering 4: van Bordeaux naar La Grande Chartreuse (14 april – 7 september 1646)
    • Aflevering 5: van Chambéry naar Calais (8 september 1646 – 2 juni 1647)
    • Aflevering 6: Een kleine tour door Engeland (3 juni – 27 juli 1647)
    • De Petit Tour: In de voetsporen van de Gebroeders De Witt
  • Database
  • Minuten Johan de Witt
    • 1672
      • Minuten van de uitgaande brieven van Johan de Witt januari t/m juni 1672
      • Minuten van de uitgaande brieven van Johan de Witt aan Cornelis de Witt januari t/m juni 1672
      • Minuten van de uitgaande brieven van Johan de Witt aan Hiëronymus van Beverningk april t/m juni 1672
    • 1671
      • Januari
      • Februari
      • Maart
  • Kaarten
  • Publicaties
  • Links
  • Webshop
  • Contact
Menu

Correspondentie in crisistijd

Gepubliceerd op 12 september 202512 september 2025 door IH

Van Johan de Witts conceptbrieven, de zogenoemde minuten, zijn er duizenden overgeleverd. Gewoonlijk schreef hij deze in klad, waarna een van zijn klerken de tekst in het net overschreef. Toch zijn er soms tussen die kladbrieven ook originele, verzonden brieven bewaard gebleven, mét handtekening, adressering en vouwsporen. De Witt legde zelf uit waarom dat zo was. In een nawoord aan de ontvanger noteerde hij:

Aengesien de tijd mij niet toe en laet hiervan copije te bewaeren, bidde ick dat mij dese in originali weder terugge mogen werden gesonden, opdat ick aen mijne instructie moge voldoen die mij belast mijne minuten te bewaeren. In Den Briele, den 8en juni 1667.

NA, 3.01.17, 20
NA, 3.01.17, 20
NA, 3.01.17, 20

Een dergelijk verzoek treffen we begin juni 1667 drie keer aan: in een brief van 8 juni uit Den Briel aan Coenraed van Beuningen en in twee brieven aan zijn broer Cornelis, van 8 juni uit Den Briel en van 10 juni uit Den Haag. De context is veelzeggend. Juist in deze dagen was De Witt intensief betrokken bij de voorbereidingen van de Tocht naar Chatham. Na de zware zeeslagen van 1666 had hij de vloot laten herstellen en versterken, zodat in juni 1667 een gedurfde aanval op de Theems en de Medway mogelijk was.

Het verbranden van de Engelse vloot voor Chatham, Peter van der Velde, ca. 1670, Rijksmuseum.

Omdat hij zich in Den Briel en Hellevoetsluis persoonlijk met de laatste details bezighield – van bevoorrading en bemanning tot instructies aan De Ruyter en zijn broer Cornelis – was er eenvoudigweg geen tijd om de brieven door zijn klerken te laten overschrijven. Hij schreef ze daarom zelf, met de uitdrukkelijke instructie aan de ontvangers deze na lezing te retourneren, zodat hij alsnog zijn administratie kon completeren. Het zijn uitzonderlijke documenten die de druk van dat beslissende moment in de oorlog laten zien.

Op de hoogte blijven? Meld u aan voor de Johan de Witt nieuwsbrief:

Recente berichten

  • De pest van 1664: tussen resolutie en familiebrief
  • Geen sinaasappels voor De Witt
  • Johan de Witt en Cosimo III de’ Medici: diplomatie in brieven (1668–1669)
  • Andijvie, aberdaan en administratie. Johan de Witt aan boord van de Seven Provinciën
  • Zoete pastei voor Tante Trip
  • Tot diep in de nacht: de werkuren van Johan de Witt
  • Johan de Witt in het Waterlands Archief
  • Liefde, ijs en een teruggestuurde mand
  • Wafels voor een weddenschap (mei 1671)
  • Zelfs geen druiven: Onomkoopbaarheid in de 17e-eeuwse diplomatie

Archieven

  • mei 2026
  • april 2026
  • maart 2026
  • februari 2026
  • januari 2026
  • december 2025
  • november 2025
  • september 2025
  • augustus 2025
  • juli 2025
  • juni 2025
  • mei 2025
  • april 2025
  • maart 2025
  • februari 2025
  • november 2024
  • oktober 2024
  • september 2024
  • augustus 2024
  • juli 2024
  • maart 2024
  • februari 2024
  • januari 2024
  • oktober 2023
  • augustus 2023
  • mei 2023
  • maart 2023
  • januari 2023
  • november 2022
  • augustus 2022
  • juni 2022
  • april 2022
  • maart 2022
  • februari 2022
  • januari 2022
  • december 2021
  • november 2021
  • augustus 2021
  • juli 2021
  • februari 2021
  • januari 2021
  • december 2020
  • november 2020
  • oktober 2020
  • september 2020
  • augustus 2020
  • juli 2020
  • juni 2020
  • mei 2020
  • april 2020
  • maart 2020
  • februari 2020
  • januari 2020
  • december 2019
  • oktober 2019
  • september 2019
  • augustus 2019
  • juni 2019
  • april 2019
  • februari 2019
  • december 2018
  • augustus 2018
  • juli 2018
  • juni 2018
  • mei 2018
  • april 2018
  • maart 2018

Categorieën

  • Blogs